Ζάκυνθος – Σύγχρονη Αριστερά- Προοδευτική Ελλάδα

Ψηφιακή Δημοκρατία απέναντι στην εξουσία των πλατφορμών

Γιατί το elaszante.blog επενδύει στον Ανοικτό Ιστό, στο ανοικτό λογισμικό και στην άμεση σχέση με τον αναγνώστη

Η πολιτική αντιπαράθεση για τη δημοκρατία δεν διεξάγεται πλέον μόνο στους θεσμούς, στα μέσα ενημέρωσης και στον δημόσιο χώρο. Διεξάγεται όλο και περισσότερο και στο ψηφιακό πεδίο.

Ποιος ελέγχει την πληροφορία; Ποιος αποφασίζει τι θα εμφανιστεί στην οθόνη μας; Ποιος καθορίζει ποια άποψη θα φτάσει σε χιλιάδες ανθρώπους και ποια θα χαθεί μέσα σε λίγες ώρες; Και τελικά, σε ποιον ανήκει ο χώρος μέσα στον οποίο πραγματοποιείται ένα ολοένα μεγαλύτερο μέρος του δημόσιου διαλόγου;

Τα ερωτήματα αυτά βρίσκονται στον πυρήνα της συζήτησης για την Ψηφιακή Δημοκρατία.

Και εξηγούν γιατί η επιλογή του elaszante.blog να επενδύσει στον δικό του ανοικτό διαδικτυακό χώρο δεν είναι απλώς μια τεχνική επιλογή. Είναι και μια επιλογή επικοινωνιακής και πολιτικής αυτονομίας.

Ο Ανοικτός Ιστός απέναντι στα ψηφιακά «περιφραγμένα οικόπεδα»

Ο Παγκόσμιος Ιστός δημιουργήθηκε πάνω σε μια ριζοσπαστικά αποκεντρωμένη ιδέα: οποιοσδήποτε μπορεί να δημιουργήσει έναν ιστότοπο, να δημοσιεύσει περιεχόμενο και να το συνδέσει με οποιοδήποτε άλλο σημείο του Web.

Δεν υπάρχει μία κεντρική αρχή που αποφασίζει ποιος δικαιούται να έχει ιστοσελίδα.

Δεν χρειάζεται κάποιος να διαθέτει λογαριασμό σε μια συγκεκριμένη εταιρεία για να διαβάσει ένα δημόσιο άρθρο.

Αυτή είναι η βασική λογική του Open Web – Ανοικτού Ιστού.

Στον αντίποδα βρίσκονται τα μεγάλα κλειστά οικοσυστήματα των κοινωνικών δικτύων. Facebook, Instagram, TikTok και άλλες πλατφόρμες προσφέρουν τεράστιες δυνατότητες επικοινωνίας και διάδοσης. Όμως ο δημόσιος διάλογος πραγματοποιείται μέσα σε ψηφιακούς χώρους που ανήκουν σε ιδιωτικές εταιρείες.

Οι εταιρείες καθορίζουν τους κανόνες.

Οι αλγόριθμοι επηρεάζουν την ορατότητα.

Και μια αλλαγή στον τρόπο λειτουργίας μιας πλατφόρμας μπορεί από τη μια ημέρα στην άλλη να μεταβάλει δραματικά το πόσοι άνθρωποι βλέπουν το περιεχόμενο μιας σελίδας.

Η νέα συγκέντρωση εξουσίας

Εδώ αναδεικνύεται ένα σύγχρονο δημοκρατικό πρόβλημα.

Για μεγάλο μέρος της ανθρώπινης ιστορίας, η πολιτική μάχη για την ελευθερία της πληροφόρησης αφορούσε το ποιος είχε πρόσβαση στο τυπογραφείο, στις εφημερίδες, στο ραδιόφωνο ή στην τηλεόραση.

Σήμερα ένα μέρος αυτής της εξουσίας μεταφέρεται στους αλγορίθμους διανομής της πληροφορίας.

Οι μεγάλες πλατφόρμες δεν χρειάζεται να αποφασίσουν τι πρέπει να πιστεύει ο πολίτης για να αποκτήσουν τεράστια επιρροή στον δημόσιο διάλογο.

Αρκεί να επηρεάζουν τι θα δει, πόσο συχνά θα το δει και με ποια σειρά θα το δει.

Η συγκέντρωση αυτής της δυνατότητας σε έναν μικρό αριθμό παγκόσμιων τεχνολογικών εταιρειών αποτελεί ένα από τα μεγάλα ζητήματα της εποχής μας.

Γι’ αυτό η Ψηφιακή Δημοκρατία δεν αφορά μόνο την ελευθερία έκφρασης.

Αφορά και την αρχιτεκτονική μέσα στην οποία ασκείται αυτή η ελευθερία.

Open Web και Open Source

Σε αυτή τη συζήτηση συναντώνται δύο διαφορετικές αλλά συγγενικές έννοιες: Open Web και Open Source.

Open Web είναι η λογική ενός ανοικτού και αποκεντρωμένου Παγκόσμιου Ιστού.

Open Source είναι το λογισμικό του οποίου ο κώδικας διατίθεται με ανοικτές άδειες που επιτρέπουν τη χρήση, τη μελέτη και την εξέλιξή του.

Το WordPress αποτελεί ένα χαρακτηριστικό σημείο συνάντησης αυτών των δύο κόσμων.

Ως λογισμικό ανοικτού κώδικα έδωσε τη δυνατότητα σε εκατομμύρια ανθρώπους, μικρά μέσα ενημέρωσης, οργανώσεις, συλλογικότητες και κοινότητες να δημιουργήσουν τη δική τους παρουσία στον Παγκόσμιο Ιστό χωρίς να χρειάζονται τις υποδομές ενός μεγάλου εκδοτικού οργανισμού.

Υπό αυτή την έννοια, η τεχνολογία γίνεται και εργαλείο εκδημοκρατισμού της δημοσίευσης.

Πώς λειτουργεί το elaszante.blog

Σε αυτή τη λογική επιχειρούμε να οργανώσουμε και την ψηφιακή παρουσία του elaszante.blog.

Το blog αποτελεί την κεντρική και μόνιμη βάση του περιεχομένου μας.

Κάθε άρθρο αποκτά τη δική του διαδικτυακή διεύθυνση. Μπορεί να διαβαστεί απευθείας από έναν browser, να βρεθεί μέσω μηχανών αναζήτησης, να σταλεί με email ή Messenger, να αποθηκευτεί ως σελιδοδείκτης και να κοινοποιηθεί στα κοινωνικά δίκτυα.

Το μοντέλο είναι:

elaszante.blog → περιεχόμενο → πολλαπλά κανάλια διανομής → αναγνώστης.

Facebook και Instagram παραμένουν εξαιρετικά σημαντικά. Αλλά ο ρόλος τους αλλάζει.

Δεν είναι το σπίτι του περιεχομένου μας. Είναι δρόμοι που οδηγούν σε αυτό.

Το Newsletter και η παράκαμψη του αλγορίθμου

Ακόμη μεγαλύτερη σημασία αποκτά μέσα σε αυτό το μοντέλο το newsletter.

Όταν δημοσιεύεται ένα άρθρο και αποστέλλεται στους συνδρομητές, δημιουργείται μια πολύ απλούστερη σχέση:

elaszante.blog → email → αναγνώστης.

Δεν χρειάζεται ένας αλγόριθμος κοινωνικού δικτύου να αποφασίσει αν θα εμφανίσει την ανάρτηση στο feed.

Ο αναγνώστης έχει επιλέξει να λαμβάνει την ενημέρωση και αυτή φτάνει απευθείας στο προσωπικό του ψηφιακό γραμματοκιβώτιο.

Γι’ αυτό το newsletter δεν είναι απλώς ένα ακόμη εργαλείο προώθησης.

Είναι ένα direct κανάλι επικοινωνίας και ένα μικρό αλλά ουσιαστικό βήμα προς μεγαλύτερη ψηφιακή αυτονομία.

Από το εφήμερο feed στη συλλογική ψηφιακή μνήμη

Υπάρχει όμως και μια άλλη διάσταση.

Τα κοινωνικά δίκτυα είναι σχεδιασμένα κυρίως γύρω από το feed.

Το σημερινό γεγονός αντικαθιστά το χθεσινό. Η σημερινή ανάρτηση σπρώχνει προς τα κάτω την προηγούμενη. Ένα σημαντικό κείμενο μπορεί να αποκτήσει μεγάλη απήχηση για μία ημέρα και λίγο αργότερα να εξαφανιστεί μέσα στη συνεχή ροή.

Ο ανοικτός ιστότοπος λειτουργεί διαφορετικά.

Το σημερινό άρθρο προστίθεται στα προηγούμενα. Κατηγοριοποιείται, αναζητείται, συνδέεται με παλαιότερα κείμενα και μπορεί να επανέλθει μήνες ή χρόνια αργότερα.

Έτσι δημιουργείται κάτι πολύ σημαντικό για ένα πολιτικό εγχείρημα:

δημόσια ψηφιακή μνήμη.

Οι θέσεις, οι προτάσεις, οι αντιπαραθέσεις, οι τοπικές παρεμβάσεις και τα γεγονότα δεν εξαφανίζονται μαζί με τη ροή της ημέρας. Συσσωρεύονται σε ένα αναζητήσιμο αρχείο δημόσιου λόγου.

Από τη Ζάκυνθο στον ανοικτό δημόσιο χώρο

Αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία για ένα εγχείρημα που ξεκινά από τη Ζάκυνθο αλλά θέλει να συμμετέχει σε μια ευρύτερη συζήτηση για τη σύγχρονη Αριστερά, την προοδευτική Ελλάδα και την πολιτική αλλαγή.

Στον ανοικτό Ιστό, ένα μικρό τοπικό blog και ένα μεγάλο διεθνές μέσο υπάρχουν τεχνικά μέσα στο ίδιο παγκόσμιο δίκτυο.

Δεν διαθέτουν, φυσικά, την ίδια οικονομική δύναμη, την ίδια επισκεψιμότητα ή την ίδια δυνατότητα επιρροής.

Υπάρχει όμως κάτι θεμελιώδες που παραμένει κοινό:

η δυνατότητα να δημοσιεύσουν στον δημόσιο Ιστό και να αποκτήσουν τη δική τους διεύθυνση μέσα σε αυτόν.

Αυτή η αποκέντρωση αποτελεί μία από τις σημαντικότερες δημοκρατικές κατακτήσεις του διαδικτύου.

Δεν εγκαταλείπουμε τις πλατφόρμες – αλλάζουμε τη σχέση μαζί τους

Το δίλημμα επομένως δεν είναι:

Open Web ή Facebook;

Χρειαζόμαστε και τα δύο.

Τα κοινωνικά δίκτυα μπορούν να φέρουν ένα άρθρο μπροστά σε ανθρώπους που διαφορετικά δεν θα γνώριζαν ποτέ την ύπαρξή του. Μπορούν να δημιουργήσουν συζήτηση, αλληλεπίδραση και μεγάλη διάδοση.

Το ζητούμενο είναι να μη μετατραπούν από εργαλεία επικοινωνίας σε μοναδικούς ιδιοκτήτες της επικοινωνίας μας.

Η στρατηγική μας μπορεί να αποτυπωθεί απλά:

Το elaszante.blog είναι η βάση.
Το περιεχόμενο είναι το κεφάλαιο.
Το newsletter δημιουργεί την άμεση σχέση.
Οι μηχανές αναζήτησης δημιουργούν μακροχρόνια ανακαλυψιμότητα.
Τα social media πολλαπλασιάζουν τη διάδοση.

Όλα συνεργάζονται, αλλά κανένα κλειστό δίκτυο δεν χρειάζεται να αποτελεί ολόκληρη την ψηφιακή μας ύπαρξη.

Η Ψηφιακή Δημοκρατία είναι πολιτικό ζήτημα

Η υπεράσπιση του Ανοικτού Ιστού μπορεί να φαίνεται αρχικά τεχνολογικό θέμα.

Δεν είναι.

Όσο μεγαλύτερο μέρος της ενημέρωσης, της πολιτικής συζήτησης και τελικά της ίδιας της δημοκρατικής ζωής μεταφέρεται στο ψηφιακό περιβάλλον, τόσο περισσότερο αποκτά πολιτική σημασία το ερώτημα ποιος ελέγχει αυτό το περιβάλλον.

Χρειαζόμαστε έναν Ιστό στον οποίο οι μεγάλες πλατφόρμες θα υπάρχουν, αλλά δεν θα αποτελούν τις μοναδικές πύλες προς τον δημόσιο διάλογο.

Έναν Ιστό όπου πολίτες, συλλογικότητες, μικρά μέσα και κοινωνικές οργανώσεις θα μπορούν να δημιουργούν τον δικό τους χώρο, να διατηρούν το περιεχόμενό τους και να επικοινωνούν απευθείας με το κοινό τους.

Αυτό είναι ένα μέρος της μάχης για τη σύγχρονη Ψηφιακή Δημοκρατία.

Και αυτή είναι η λογική πάνω στην οποία θέλουμε να αναπτύσσεται το elaszante.blog:

ένας ανοικτός χώρος ενημέρωσης, πολιτικού διαλόγου και συλλογικής μνήμης — μέσα στον ανοικτό Ιστό και όχι εγκλωβισμένος πίσω από τα τείχη μιας πλατφόρμας.